Privredne grane

Struktura privrede

Vlasotince - Stepen razvijenosti: IV grupa (ispod 60% republičkog proseka)

Opština Vlasotince je pozitivan primer sredine u kojoj se pravovremeno  prepoznaju potencijali privrednih subjekata i brzo prevazilaze administrativne prepreke sa kojima se susreću investitori. U opštini se ubrzanim postupkom izdaju građevinske dozvole, a prilikom izrade planske dokumentacije posebna pažnja se posvećuje potrebama investitora. Zato je opština Vlasotince mesto gde se ekonomski ciljevi ostvaruju, a projekti uspešno realizuju. O tome svedoče inostrane kompanije koje uspešno posluju na teritoriji opštine, kao i broj aktivnih privrednih društava koji je u periodu od 2012 do 2015 povećan za 11%. otvorenost opštine prema investitorima i promovisanje ekonomije znanja kao glavnog oslonca razvoja čini opštinu Vlasotince pouzdanim partnerom. Namera opštine je, da u saradnji sa nacionalnim strukturama, maksimalno valorizuje konkurentske prednosti Srbije i svoje razvojne potencijale, kao što su:

  • Povoljan geografski položaj i odlična saobraćajna povezanost koja omogućava isporuke do bilo koje lokacije u Evropi u roku od 24 časa;
  • lokacije spremne za investiranje u industrijskoj zoni Vlasotince (greenfield i browfield lokacije);
  • Nacionalni i lokalni finansijski podsticaji i subvencije;
  • Konkurentni troškovi energije i komunalnih usluga;
  • Konkurentni troškovi radne snage;
  • Kvalifikovana radna snaga sa razvijenom radnom kulturom;
  • Prirodni resursi (zemljište, šume, voda);
  • Tradicija u poljoprivredi, preradi hrane, drveta i tekstilnoj i obućarskoj  industriji;
  • Mreža lokalnih dobavljača i dobre prateće usluge i servis;
  • Socijalna i zdravstvena infrastruktura;
  • Dobro i bezbedno mesto za život;
  • Različiti kulturni, sportski i turistički sadržaji;
  • Efikasna administracija (podrška investitorima u svim fazama poslovanja);
  • Posvećenost lokalne samouprave stalnom poboljšanju poslovnog okruženja;
  • Transparentno i na partnerstvu zasnovao donošenja odluka (konsultovanje privede u postupku donošenja odluka organa lokalne samouprave preko organizovanja javnih rasprava, tribina i okruglih stolova);

Privrednu strukturu opštine karakterišu dominantna zastupljenost tradicionalnih sektora industrije (tekstilna i elektronska) kao i  građevinarstvo i prehrambeno procesna industrija. Ekonomija opštine leži na 160 privrednih subjekata (uključujući predstavništva i filijale) i preko 1100 preduzetnika.  Broj privrednih subjekata se iz godine u godinu povećava i njihov najveći deo čine mala i srednja preduzeća.   Od ukupnog broja zaposlenih 42.27% radi u privredi, 42.28%  u javnom sektoru, dok je u sektoru usluga zaposleno 15.46%. Zastupljena je konfekcijska proizvodnja, proizvodnja elektronskih uređaja, proizvodnja nameštaja, proizvodnja papira i građevinska industrija. Od zanata  najzastupljeniji su oni koji se tiču održavanja i popravki automobila, kamiona, traktora i ostale poljoprivredne mehanizacije (automehaničari, autolimari, autoelektričari, vulkanizeri...). Zatim slede zanati građevinske struke (kamenoresci, zidari, fasaderi,  stolari...). Zastupljeni su i servisi za popravku kućnih aparata, bele tehnike, računara i slično, zatim ugostitelji, pekari, poslastičari, limari, metalostrugari, fotografi i obućari. Prehrambeno-prerađivačka industrija direktno je vezana za poljoprivredu, koja je snabdeva osnovnim sirovinama, a obavlja se mlekarska, pekarska, mlinarska i klanična proizvodnja u malim preduzećima. Proizvodnja vina ima tradicionalni karakter. Vina poput Plemenke, Ružice i Groma su vlasotinački brendovi prepoznatljivi na balkanskom tržištu.  Uslužne delatnosti skoncentrisane su ka obavljanju trgovine na malo i veliko, ugostiteljstvu, izvođenju građevinskih radova u visokogradnji i niskogradnji, finansijskom posredovanju, osiguranju i aktivnostima u vezi sa nekretninama. U poslednjih desetak godina, na teritoriji opštine  ostvareno je više stranih investicija, što je rezultiralo otvaranju proizvodnih pogona i zapošljavanju više od 1200 radnika.

Najvažniji privredni subjekti

 

Investitori o Vlasotincu

  • tekstilna industrija Gruppo Fiorentino i Manifatura europea (Italija);
  • elektronska industrija: Elrad WS (slovenija) i Gruner (Nemačka);
  • građevinarstvo: PP Cementni proizvodi i GP Mehanizacija;
  • Prehrambeno prerađivačka industrija: Mlekara "Gložane (mleko i mlečni proizvodi); LEMES PROM i SZPR SB Valčić (proizvodnja mesa i mesnih prerađevina).
 
  • "Proširujemo poslovanje";
  • "Uverili smo se do Vlasotince i jug Srbije raspolažu odličnim potencijalom za investiranje";
  • "Mi smo dokaz da je u Vlasotincu moguće raditi i biti uspešan";
  • "Kooperativnost i kompetentnost lokalne samouprave";
  • "Podrška za investicione projekte"
  • "Kooperativnost, stručnost i entuzijazam zaposlenih"

Pored tradicionalnih privrednih grana, veliki potencijal za ulaganja predstavljaju investicije u oblast informaciono komunikacionih tehnologija i oblasti komunalnih delatnosti i zaštiti životne sredine po modelu javno-privatnog partnerstva.
Investitorima u opštini Vlasotince na raspolaganju je obrazovana radna snaga po konkurentnim cenama. Zarade koje se ostvaruju u opštini su za trećinu manje  od nacionalnog proseka. Odnos broja zaposlenih (6100) i nezaposlenih lica (4300) je u korist zaposlenih, ali ta razlika je mala. Najveći broj zaposlenih radi u delatnostima tercijalnog sektora (31%) i sekundarnog sektora (22%). Među delatnostima sekundarnog sektora najveći udeo ima prerađivačka industrija (19.9%). U okviru delatnosti tercijalnog sektora najzastupljenije je obrazovanje (8.8%). a zatim zdravstvo (6.2%), trgovina (4.8%), državna uprava (3.8%) i  komunalne delatnosti (1.9%). Strukturne promene u privredi imale su za posledicu oslobađanje viškova radne snage, što je doprinelo i povećanju broja nezaposlenih lica. U strukturi nezaposlenih lica  61% su lica starosti između 30 i 54 godina.

Prirodni potencijali

Opština Vlasotince raspolaže raznovrsnim prirodnim resursima, koji predstavljaju dobru osnovu za ostvarivanje profitabilnih ekonomskih aktivnosti. Najznačajniji resursi su poljoprivredno zemljište i obnovljivi izvori energije.

Poljoprivredno zemljište

Odlični prirodni i klimatski uslovi čine opštinu Vlasotince veoma pogodnom za poljoprivredu. Poljoprivredno zemljište predstavlja najobimniji i najznačajniji resurs. Prostire se na površini od 15993 ha i obuhvata 51.93%  teritorije opštine.  Zbog velike prostorne heterogenosti prirodnih faktora, koji se odražavaju na uslove za razvoj poljoprivrede izdvajaju se tri poljoprivredna područja: ravničarski ( do 300 mnv), brdsko planinski ( do 800 mnv) i planinski (preko 800 mnv). Ravničarski deo, odnosno dolinsko-kotlinski predeo koji zauzima oko 20% poljoprivrednih površina, predstavlja najplodniji deo opštine. u ravničarskom delu opštine zastupljena je ratarska i povrtarska proizvodnja, a na brežuljcima po obodu kotline vinogradarstvo sa dugom tradicijom i voćarstvo. Najviše se gaje žita (75.90%), krompir (5.46%), povrće (6.40%) i krmno bilje (8.95%). Proizvodnja višegodišnjih leguminoza (crvena detelina, lucerka) i sakupljanje sena sa prirodnih livada najzastupljeniji su vidovi ratarske proizvodnje u planinskom delu i predstavljaju osnovu proizvodnje krmnog bilja i stočne hrane u celini. Voćnjaci zauzimaju 717.79 ha, odnosno 10.51% obradivog zemljišta. Voćarska proizvodnja je zastupljena sa velikim brojem voćnih vrsta. Proizvodnja voća uglavnom se odvija u mešovitim zasadima i ekstenzivnom obliku  (84.04%). Poslednjih godina beleži se uzlazni trend podizanja plantažnih voćnjaka. Trenutno u opštini ima 114.56 ha plantažnih voćnjaka. Najzastupljenije  voćne vrste su šljive (55.26%), jabuke i kruške (24.82%), višnje  (7.49%), orasi  i lešnici (7.60%) i bobičasto voće maline, borovnica, aronija (3.49%). Na području opštine postoje svi uslovi da se po kriterijumima kupaca, a naročito inostranih, organizuje proizvodnja voća (jagode, maline, kupine, višnje, trešnje i šljive). Pod vinogradima se nalazi 410.71 ha od čega su stone sorte zastupljene sa 7.03% i sorte za proizvodnju vina sa geografskim poreklom sa 2.12%. Stočarstvo je važna poljoprivredna aktivnost, međutim ima manji doprinos u agrarnoj ekonomiji, pre svega zbog ekstenzivnog načina gajenja. Međutim potencijali u vidu visoke zastupljenosti pašnjaka i livada u ukupnoj površini poljoprivrednog zemljišta, pružaju dobru osnovu za dalji razvoj. Proizvodnja mleka objedinjuje i proizvodnju tovnog materijala u govedarstvu. Preko 95% od ukupne proizvodnje mleka je kravlje mleko, dok je ostatak ovčije i kozije mleko. Zahvaljujući očuvanoj životnoj sredini i relativno niskom stepenu zagađenosti, opština ima dobar potencijal za razvoj organske proizvodnje. Pre svega zbog tradicionalnog načina poljoprivredne proizvodnje i činjenici da najveći procenat poljoprivrednog zemljišta u opštini pripada kategoriji čistih zemljišta. Investiranjem u organsku proizvodnju stvaraju se proizvodi sa dodatom vrednošću čiji je plasman izvestan na inostrana tržišta. Opština Vlasotince teži da komparativne prednosti u poljoprivrednoj proizvodnji maksimalno valorizuje i da u saradnji sa investitorima stvori osnovu za funkcionalnu kooperaciju između poljoprivrednih gazdinstava i investitora. na teritoriji opštine registrovano je 4130 poljoprivrednih gazdinstava i oni čine dobru osnovu za saradnju i stvaranje sigurne sirovinske baze za preradu.

Mogući investicioni projekti u poljoprivredi
  • ulaganja u intenzivnu voćarsku proizvodnju uz podizanje plantažnih zasada i korišćenje savremenog sortimenta i načina sadnje, kao i uz korišćenje metoda integralne zaštite. Kulture koje imaju jaku tržišnu perspektivu i odlične prirodne uslove su jagodasto voće ( jagoda, malina, kupina, ribizla) i jezgrasto voće ( lešnik);
  • ulaganja u intenzivnu povrtarsku proizvodnju preko stakleničke i plasteničke proizvodnje;
  • ulaganja u intenzivnu vinogradarsku proizvodnju i osnivanju vinskih podruma;
 
  • izgradnja objekata za skladištenje, pakovanje i preradu poljoprivrednih proizvoda, a pre svega voća i povrća ( sušare, hladnjače);
  • povezivanje malih i srednjih proizvođača sa investitorima u poljoprivredi i preradi na bazi kooperacije i fer trgovine;
  • razvoj stočarskih proizvodnih sistema zasnovanih na iskorišćavanju i unapređenju pašnjačkih resursa u visoko-planinskim oblastima za masovnu proizvodnju visokokvalitetnog mesa i za proizvodnju specijalnih sireva i drugih prerađevina od mleka i mesa;

Obnovljivi izvori energije

Hidro-potencijal: Ukupni hidro-potencijal Srbije procenjen je na oko 31.000 GWh godišnje. Veći deo tog potencijala (oko 62%) je već iskorišćen jer je ekonomski opravdano građenje većih proizvodnih kapaciteta. Ostatak hidro-potencijala moguće je iskoristiti izgradnjom manjih objekata tipa mini i mikro elektrana. U Srbiji se 10,4% ukupnog energetskog potencijala nalazi u vodotocima na kojima se mogu graditi male hidroelektrane (MHE) snage do 10 MW. Energetski potencijal vodotokova i lokacije za izgradnju malih hidroelektrana sumiran je u Katastru malih hidroelektrana iz 1987. Prema tim podacima na teritoriji opštine Vlasotince nalazi 13 lokacija za izgradnju MHE, odnosno oko 2% identifikovanih lokacija u Srbiji. Njihova procenjena snaga iznosi 7990 kW, sa mogućom proizvodnjom od 28262 MWh/god. Male hidroelektrane spadaju u kategoriju povlašćenih proizvođača energije u skladu sa zakonom i samim tim ostvaruju određene pogodnosti. Trenutno se teritoriji opštine nalaze dve hidroelektrane ukupne instalisane snage 1862 kW. Postoji mogućnost izgradnje MHE na preostalih 11 lokacija. Lokacije se nalaze na malim planinskim rekama.

Solarna energija: Prema realizovanim istraživanjima Jablanički region spada u zonu sa intenzitetom sunčevog zračenja većim od srednjeg za Srbiju. Prosečan intenzitet sunčevog zračenja na teritoriji Republike Srbije se kreće od 1,1 kWh/m2/dan na severu do 1,7 kWh/m2/dan na jugu – tokom januara, a od 5,9 do 6,6 kWh/m2/dan – tokom jula. Na godišnjem nivou, prosečna vrednost energije globalnog zračenja za teritoriju Republike Srbije iznosi od 1200 kWh/m²/godišnje u severozapadnoj Srbiji, do 1550 kWh/m²/godišnje u jugoistočnoj Srbiji, dok u srednjem delu iznosi oko 1400 kWh/m²/godišnje. Opština Vlasotince ima oko 300 sunčanih dana u godini ili oko 2.100 sunčanih sati, što je svrstava u predele pogodne za izgradnju solarnih postrojenja za proizvodnju energije. Trenutno u opštini postoje dve solarne elektrane na proizvodnim objektima ukupne instalisane snage 8372 kW. Izgradnja postrojenja za eksploataciju solarne energije se nameće kao atraktivan segment za investicije.

Putem javno-privatnog partnerstva moguće je realizovati investicione projekte kao što su postavljanje solarnih panela na opštinske institucije uz adaptaciju objekata radi povećanja energetske efikasnosti ili putem klasične izgradnje solarnih farmi na opštinskom zemljištu.

Energija biomase: Šume u opštini Vlasotince pokrivaju  39,8% teritorije opštine. Stanišni uslovi su povoljni za razvoj autohtonih vrsta drveća (posebno bukve, graba i hrastova) sa prioritetno proizvodno-zaštitnom funkcijom. Od ukupno obrasle površine, visoke šume zauzimaju oko 90% šumskog zemljišta. Prema sastavu šuma 2/3 su listopadne, a 1/4   četinarske šume. Najzastupljenije sastojine su u nizijskom pojasu (do 400 mnv)  vrbe, topole, jasen i lužnjak; u brdsko-planinskom pojasu (do 1000 mnv)  medunac, sladun, cer, kitnjak i grab; u planinskom pojasu  bukva, crni bor, jela i smrča. Ukupna površina pod šumama u opštini iznosi 12362.05 ha. sa ove površine se prosečno godišnje poseče 5596 m3 drvne mase. investicije u proizvodnju drvenih peleta i briketa imaju svoje energetsko, ekonomsko i ekološko opravdanje. Na teritoriji opštine posluju privredni subjekti koji se bave proizvodnjom peleta. Energetski potencijal biomase na teritoriji opštine omogućuje investiranje u izgradnju novih pogona za proizvodnu  peleta ili preko zamene starih i zastarelih postrojenja, koja koriste ekološki nezadovoljavajuće gorivo.

Turizam

Teritorija opštine Vlasotince svojim prirodnim bogatstvima, koja se ogledaju u čistom vazduhu, očuvanoj sredini i lepoti predela poseduje značajnu osnovu za razvoj turizma. Ovome treba dodati bogatu kulturnu baštinu kao što su arheološka nalazišta, spomenici kulture, sakralni spomenici, istorijski spomenici i spomenici narodnog  graditeljstva. u kombinaciji sa motivima očuvane prirode i kulturne baštine, etno-baštine i organske hrane predstavlja mesto za opuštanje i relaksaciju.